"Cik Sarah, tunang saya orang Johor, saya orang Selangor (Shah Alam). Kami dua-dua pening. Siapa kena isi borang dulu? Nak pakai website mana? Borang online ke manual?"
Ini adalah soalan "Top 3" paling kerap saya terima. Di Malaysia, undang-undang keluarga Islam adalah di bawah kuasa negeri. Sebab itulah sistem pendaftaran nikah di Selangor tak sama dengan Johor, dan tak sama dengan Kedah.
Kalau pasangan sama negeri, mudah. Tapi bila berlainan negeri, ia ibarat anda nak masuk ke negara asing—perlu ada "Passport" dan "Visa". "Passport" itu adalah Kebenaran Berkahwin Luar Kawasan.
Sepanjang pengalaman saya menguruskan lebih 100 kes rentas negeri, kunci utamanya cuma satu: LELAKI MESTI MULA DULU. Jangan langgar pantang larang ini.
Isi Kandungan
- 1. Kenali Sistem Negeri Anda (Jangan Salah Website!)
- 2. Hukum Emas: Lelaki Mula Dulu
- 3. Langkah Demi Langkah (Workflow Rentas Negeri)
- 4. Kos & Tempoh Masa (Jangan Last Minute)
- 5. FAQ Isu Berbangkit (Mastautin & Wali)
1. Kenali Sistem Negeri Anda (Jangan Salah Website!)
Kesilapan pertama pasangan adalah cuba login website yang salah. Semak matriks di bawah:
🌐 Sistem SPPIM (JAKIM)
Wilayah Persekutuan, Perak, Kedah, Perlis, N.Sembilan, Melaka
Sistem berpusat. Data lelaki boleh 'tarik' terus ke perempuan jika kedua-duanya dalam negeri SPPIM.
🛑 Sistem NCR (JAIS)
Selangor Sahaja
Sistem tertutup. Tidak link dengan SPPIM. Kalau nikah luar Selangor, kena print borang manual.
🏰 Sistem e-Munakahat
Johor, Pahang (Sistem Asing)
Sistem paling ketat. Perlukan saringan HIV khas di klinik panel negeri Johor/Pahang sahaja (selalunya).
🏝️ Sistem Lain-lain
Kelantan (e-Nikah), Terengganu, Sabah, Sarawak
Mempunyai portal sendiri atau masih menggunakan kaedah hibrid/manual sebahagiannya.
2. Hukum Emas: Lelaki Mula Dulu
Tak kisah anda guna sistem apa, peraturannya tetap:
Pihak Perempuan TIDAK BOLEH memohon kebenaran nikah selagi Pihak Lelaki belum menyerahkan "Surat Kebenaran Berkahwin Luar Kawasan/Negeri" yang telah diluluskan oleh Pejabat Agama (PAID) pihak lelaki.
Kenapa? Kerana dalam Islam, Wali perempuan perlu tahu "Siapa lelaki ini? Adakah dia bujang/duda? Adakah dia sah untuk berkahwin?". Surat kebenaran dari PAID lelaki adalah bukti status tersebut.
3. Langkah Demi Langkah (Workflow Rentas Negeri)
Katakan senario: Ali (Selangor - NCR) nak kahwin dengan Siti (Kedah - SPPIM). Majlis di Kedah.
Ali (Lelaki) Mohon di Selangor
Ali login NCR Online. Isi borang. Pilih "Tempat Akad Nikah: Luar Negeri/Negara". Print borang.
Dokumen: HIV Test, Kursus Kahwin, Borang Mastautin, IC.
Ali Temuduga di PAID Selangor
Ali bawa borang jumpa Penolong Pendaftar Nikah (PPN) kariah Shah Alam, dapatkan tandatangan. Kemudian bawa ke PAID (Pejabat Agama Daerah) untuk semakan.
Ali Dapat "Surat Kebenaran Luar Kawasan"
Selepas lulus, PAID Selangor akan keluarkan satu surat rasmi (biasanya sah laku 90 hari) memberi kebenaran Ali bernikah di Kedah. Ali mesti pos/bagi surat ini pada Siti.
Siti (Perempuan) Mohon di Kedah (SPPIM)
Siti login SPPIM. Pilih "Permohonan Berkahwin". Di bahagian Pasangan, pilih "Lelaki Dari Luar Negara/Negeri". Masukkan data Ali secara manual (sebab sistem tak link).
Siti Upload/Lampirkan Surat Ali
Siti perlu lampirkan Surat Kebenaran Nikah Ali (dari Selangor tadi) sebagai bukti sokongan. Kemudian Siti jumpa Wali, PPN, dan submit ke PAID Kedah.
4. Kos & Tempoh Masa (Jangan Last Minute)
Proses rentas negeri memakan masa lebih lama berbanding nikah setempat. Sila ambil berat tempoh ini:
| Proses | Anggaran Masa | Kos (Anggaran) |
|---|---|---|
| Lulus Kebenaran Lelaki | 1 - 2 Minggu | RM10 - RM30 |
| Pos Dokumen (Poslaju) | 3 Hari | RM10 |
| Lulus Kebenaran Perempuan | 1 - 2 Minggu | RM10 - RM30 |
| TOTAL BUFFER | 1 BULAN (Minimum) | - |
💡 Tips Insider Cik Sarah:
Isu HIV Test Berlainan Negeri: Kebanyakan negeri terima laporan HIV dari mana-mana Klinik Kesihatan Kerajaan Malaysia. TAPI, negeri Johor & Pahang kadangkala cerewet dan mahukan cop klinik negeri mereka sahaja. Sila telefon PAID Johor/Pahang untuk kepastian sebelum buat test di KL.
5. FAQ Isu Berbangkit (Mastautin & Wali)
S: Alamat IC saya Johor, tapi saya kerja di KL. Kena mohon di mana?
J: Ikut tempat tinggal (Mastautin). Jika anda dah duduk KL lebih 4 bulan, mohon di JAWI (SPPIM). Tapi anda WAJIB ada "Borang Pengesahan Mastautin" yang ditandatangani oleh Penghulu/Ketua Masjid kawasan rumah sewa anda di KL.
S: Wali (Ayah) duduk di kampung (Kelantan), saya nak nikah di KL. Macam mana?
J: Ayah perlu pergi ke Pejabat Agama Kelantan untuk buat "Wakalah Wali" (Surat Mewakilkan Wali). Ayah akan lafaz wakilkan kuasa kepada Jurunikah di KL. Surat wakalah original itu perlu dipos kepada anda di KL untuk diserahkan masa akad nikah.
S: Kalau saya (Lelaki) lambat dapat surat kebenaran, boleh ke perempuan isi borang dulu?
J: Tidak Boleh. Sistem biasanya akan minta No. Rujukan surat kebenaran lelaki. Kalau tak ada nombor tu, borang perempuan tak boleh proceed/submit. Jangan buang masa isi awal.
Kesimpulan
Nikah berlainan negeri memang renyah sedikit, tapi ia pengalaman sekali seumur hidup (insyaAllah). Kuncinya adalah komunikasi antara anda dan pasangan. Pastikan dokumen lelaki lengkap dulu, barulah pihak perempuan bergerak.
Dah selesai urusan borang? Jom semak Checklist Persediaan Kahwin untuk pastikan majlis anda berjalan lancar.
